|
|
 |
 |
|
|
१२ शान्तिपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
12.7. अध्यायः 007
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
युधिष्ठिरस्य परिशोचनम्॥ 1॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text
वैशम्पायन उवाच। 12-7-0x(6713)(81051)
युधिष्ठिरस्तु धर्मात्मा शोकव्याकुलचेतनः।
शुशोच दुःखसंतप्तः स्मृत्वा कर्णं महारथम्॥ 12-7-1(81052)
आविष्टो दुःखशोकाभ्यां निःश्वसंश्च पुनः पुनः।
दृष्ट्वार्जुनमुवाचेदं वचनं शोककर्शितः॥ 12-7-2(81053)
युधिष्ठिर उवाच। 12-7-3x(6714)
यद्भैक्ष्यमाचरिष्याम वृष्ण्यन्धकपुरे वयम्।
ज्ञातीन्निष्पुरुषान्कृत्वा नेमां प्राप्स्याम दुर्गतिम्॥ 12-7-3(81054)
अमित्रा नः समृद्धार्था वृत्तार्थाः कुरवः किल।
आत्मानमात्मना हत्वा किं धर्मफलमाप्नुमः॥ 12-7-4(81055)
धिगस्तु क्षात्रमाचारं धिगस्तु बलमौरसम्।
धिगस्तु चार्थं येनेमामापदं गमिता वयम्॥ 12-7-5(81056)
साधु क्षमा दमः शौचमविरोधो विमत्सरः।
अहिंसा सत्यवचनं नित्यानि वनचारिणाम्॥ 12-7-6(81057)
वयं तु लोभान्मोहाच्च दम्भं मानं च संश्रिताः।
इमामवस्थां संप्राप्ता राज्यक्लेशबुभुक्षया॥ 12-7-7(81058)
त्रैलोक्यस्यापि राज्येन नास्मान्कश्चित्प्रहर्षयेत्।
बान्धवान्निहतान्दृष्ट्वा पृथिव्यामामिषैषिणः॥ 12-7-8(81059)
ते वयं पृथिवीहेतोरवध्यान्पृथिवीतले।
संपरित्यज्य जीवामो हीनार्था हतबान्धवाः॥ 12-7-9(81060)
आमिषे गृध्यमानानामशुभं वै शुनामिव।
आमिषं चैव नो नष्टमामिषस्य च भोजिनाम्॥ 12-7-10(81061)
न पृथिव्या सकलया न सुवर्णस्य राशिभिः।
न गजाश्वेन सर्वेण ते त्याज्या य इमे हताः॥ 12-7-11(81062)
काममन्युपरीतास्ते क्रोधामर्षसमन्विताः।
मृत्युयानं समारुह्य गता वैवस्वतक्षयम्॥ 12-7-12(81063)
बहुकल्याणमिच्छन्त ईहन्ते पितरः सुतान्।
तपसा ब्रह्मचर्येण वन्दनेन तितिक्षया॥ 12-7-13(81064)
उपवासैस्तथेज्याभिर्व्रतकौतुकमङ्गलैः।
लभन्ते मातरो गर्भांस्तान्मासान्दश बिभ्रति॥ 12-7-14(81065)
यदि स्वस्ति प्रजायन्ते जाता जीवन्ति वा यदि।
संभाघिता जातबला विदध्युर्यदि नः सुखम्।
इह चामुत्र चैवेति कृपणाः फलहेतवः॥ 12-7-15(81066)
तासामयं समुद्योगो निर्वृत्तः केवलोऽफलः।
यदासां निहताः पुत्रा युवानो मृष्टकुण्डलाः॥ 12-7-16(81067)
अभुक्त्वा पार्थिवान्भोगानृणान्यनपहाय च।
पितृभ्यो देवताभ्यश्च गता वैयस्वतक्षयम्॥ 12-7-17(81068)
यदैषामम्ब पितरौ जातकर्मकराविह।
संजातबालरूपेषु तदैव निहता नृषाः॥ 12-7-18(81069)
संयुक्ताः काममन्युभ्यां क्रोधामर्षसमन्विताः।
न ते जयफलं किंचिद्भोक्तारो जातु कर्हिचित्॥ 12-7-19(81070)
पाञ्चालानां कुरूणां च हता एव हि ये हताः।
न सकामा वयं ते च न चास्माभिर्न तैर्जितम्॥ 12-7-20(81071)
न तैर्भुक्तेयमवनिर्न नार्यो गीतवादितम्।
नामात्यसुहृदां वाक्यं न च श्रुतवतां श्रुतम्।
न रत्नानि परार्ध्यानि न भूर्न द्रविणागमः॥ 12-7-21(81072)
न च धर्म्यानिमाँल्लोकान्प्रपद्याम स्वकर्मभिः।
वयमेवास्य लोकस्य विनाशे कारणं स्मृताः।
धृतराष्ट्रस्य पुत्रेण निकृतिप्रीतिसंयुताः॥ 12-7-22(81073)
सदैव निकृतिप्रज्ञो द्वेष्टा विद्वेषजीवनः।
मिथ्यावृत्तश्च सततमस्मास्वनपराधिषु॥ 12-7-23(81074)
ऋद्धिमस्मासु तां दृष्ट्वा विवर्णो हरिणः कृशः।
धृतराष्ट्रश्च नृपतिः सौबलेन निवेदितः॥ 12-7-24(81075)
तं पिता पुत्रगृध्नुत्वादनुमेनेऽनये स्थितम्।
अनपेक्ष्यैव पितरं गाङ्गेयं विदुरं तथा॥ 12-7-25(81076)
असंशयं त्वयं राजा यथैवाहं तथा गतः।
अनियम्याशुचिं लुब्धं पुत्रं कामवशानुगम्॥ 12-7-26(81077)
यशसः पतितो दीप्ताद्धातयित्वा सहोदरान्।
इमौ हि वृद्धौ शोकाग्नौ प्रक्षिप्य स सुयोधनः।
अस्मत्प्रद्वेषसंतप्तः पापबुद्धिः सदैव ह॥ 12-7-27(81078)
को हि बन्धुः कुलीनः संस्तथा ब्रूयात्सुहृज्जने।
यथाऽसाववदद्वाक्यं युयुत्सुः कृष्णसन्निधौ॥ 12-7-28(81079)
आत्मनो हि वयं दोषाद्विनष्टाः शाश्वतीः समाः।
प्रदहन्तो दिशः सर्वा भास्वरा इव तेजसा॥ 12-7-29(81080)
सोऽस्माकं वैरपुरुषो दुर्मतिः प्रग्रहं गतः।
दुर्योधनकृते ह्येतत्कुलं नो विनिपातितम्॥ 12-7-30(81081)
अवध्यानां वधं कृत्वा लोके प्राप्ताः स्म वाच्यतां ॥ 12-7-31(81082)
कुलस्यास्यान्तकरणं दुर्मतिं पापपूरुषम्।
राजा राष्ट्रेश्वरं कृत्वा धृतराष्ट्रोऽद्य शोचति॥ 12-7-32(81083)
हताः शूराः कृतं पापं विषयोऽसौ विनाशितः।
हत्वा नो विगतो मन्युः शोको मां दारयत्ययम्॥ 12-7-33(81084)
धनञ्जय कृतं पापं कल्याणेनोपहन्यते।
[ख्यापनेनानुतापेन दानेन तपसाऽपि वा।
निवृत्त्या तीर्थगमनाच्छुतिस्मृतिजपेन वा॥] 12-7-34(81085)
त्यागवांश्च पुनः पापं नालं कर्तुमिति श्रुतिः।
त्यागवाञ्जन्ममरणे नाप्नोतीति श्रुतिर्यतः।
प्राप्तवर्त्मा कृतमतिर्ब्रह्म संपद्यते तदा॥ 12-7-35(81086)
स धनञ्जय निर्द्वन्द्वो मुनिर्ज्ञानसमन्वितः।
वनमामन्त्र्य वः सर्वान्गमिष्यामि परंतप॥ 12-7-36(81087)
न हि कृत्स्नतमो धर्मः शक्यः प्राप्तुमिति श्रुतिः।
परिग्रहवता तन्मे प्रत्यक्षमरिसूदन॥ 12-7-37(81088)
मया निसृष्टं पापं हि परिग्रहमभीप्सता।
जन्मक्षयनिमित्तं च प्राप्तुं शक्यमिति श्रुतिः॥ 12-7-38(81089)
स परिग्रहमुत्सृज्य कृत्स्नं राज्यं सुखानि च।
गमिष्यामि विनिर्मुक्तो विशोको निर्ममः क्वचित्।
प्रशासध्वमिमामुर्वी क्षेमां निहतकण्टकाम्।
न ममार्थोऽस्ति राज्येन भोगैर्वा कुरुनन्दन॥ 12-7-39(81090)
एतावदुक्त्वा वचनं कुरुराजो युधिष्ठिरः।
उपारमत्ततः पार्थः कनीयान्प्रत्यभाषत॥ ॥ 12-7-40(81091)
इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि राजधर्मपर्वणि सप्तमोऽध्यायः॥ 7॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes
12-7-2 दुःखं देहेन्द्रियादीनां तापः। शोकस्तत्कृतं वैकल्यम्॥ 12-7-3 यद्यदि भैक्ष्यमाचीर्णं स्यात्तर्हि ज्ञातिवधाज्जाता दुर्गतिर्न प्राप्ता स्यादित्यर्थः। लिङ्निमित्ते लृङ्क्रियातिपत्तौ॥ 12-7-8 पृथिव्यां विजयैषिण इति झ. पाठः॥ 12-7-10 अमिषे गृध्यमानानामशुभं वै शुनामिव। आमिषं चैव नोहीष्टमामिषस्य विवर्जनमिति झ. पाठः। तत्र आमिषे राज्यनिमित्ते। अशुभं ज्ञातिद्रोहाख्यम्। शुनामिवेतरेषां भवति नो ह्यस्माकं त्वामिषं चाऽऽमिषस्य विवर्जनं चेति द्वयमपीष्टमित्यर्थः॥ 12-7-11 बन्धूनामर्थे सर्वं त्याज्यमित्यर्थः॥ 12-7-14 व्रतानि गौरीव्रतादीनि। कौतुकानि दुर्गोत्सवादीनि। मङ्गलानि लक्ष्मीनारायणशिलादीनि तैः॥ 12-7-16 यदा संनिहिताः पुत्रा इति थ. द. पाठः॥ 12-7-17 अनपहाय अपरिहृत्य। अनवदायेति पाठे अपरिशोध्य। पितृभ्य इति षष्ठ्यर्थे चतुर्थी॥ 12-7-18 अर्जुनेन सह वदन्नपि सन्निहितां मातरं सम्बोधयति हे अम्बेति। पितरौ मातापितरौ गान्धारीधृतराष्ट्रौ यदैव जातकर्मकरौ तदैव ते नृपा दुर्योधनप्रभृतयो हताः॥ 12-7-19 न ते जन्मफलं किंचिदिति द. पाठः॥ 12-7-21 श्रुतवतां पण्डितानाम्। रत्नानीत्यादौ भुक्तानीत्यादिर्यथालिङ्गं शेषः। नामात्यसमितौ कथ्यं इति ट. ड. थ. पाठः॥ 12-7-24 हरिणः पाण्डुरः। धृतराष्ट्रस्य नृपतेरिति ड.थ. द. पाठः॥ 12-7-27 पापबुद्धिः सुहृज्जनैरिति ट. ड. थ. पाठः॥ 12-7-29 भास्करस्येव तेजसेति ट. ड. थ. पाठः॥ 12-7-30 प्रग्रहं दृढबन्धनम्। गतः प्राप्तः। नोऽत्माभिः॥ 12-7-33 विषयः आपिषम्। नोऽस्माकम्। तान्हत्वा विगतः॥ 12-7-34 कल्याणेनोपकारेण। निवृत्त्या त्यागेन॥ 12-7-35 श्रुतिस्त्यागेनैके अमृतत्वमानशुरिति। प्राप्तवर्त्मा लब्धयोगमार्गः। त्यागे यदा कृतमतिरिति ट. ड. द. पाठः॥ 12-7-37 नहि कश्चिद्गृहे धर्म इति ड. द. पाठः। परिग्रहवता गृहस्थेन नहि प्राप्तुं शक्यः॥


|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|